# Operacja biodra: wskazania, przygotowanie, przebieg i pierwsze dni po zabiegu

> Choroby i leczenie · 5.11.2026

> Gdy mówimy o operacji biodra, najczęściej chodzi o endoprotezoplastykę stawu biodrowego. Podczas tego zabiegu zniszczone elementy stawu zastępuje się sztucznym stawem biodrowym, czyli endoprotezą. To jeden z najczęściej wykonywanych zabiegów ortopedycznych, a jego celem jest usunięcie bólu i przywrócenie funkcji stawu. Ten przewodnik wyjaśnia, kiedy operacja jest wskazana, jak się do niej przygotować, ile trwa zabieg i czego spodziewać się w pierwszych dniach i tygodniach.

## Czym jest operacja biodra?

Naturalny staw biodrowy tworzą głowa kości udowej i panewka w miednicy, pokryte chrząstką stawową. Gdy chrząstka ulega zniszczeniu, kości zaczynają się o siebie ocierać. Wywołuje to ból i ograniczenie ruchomości stawu biodrowego.

![Zdjęcie RTG stawu biodrowego po wszczepieniu endoprotezy całkowitej](https://commondir.4kprojekt.pl/media/articles/9d686df87b3a4d4f9abca6c15f42dd8f.jpg)

Wyróżnia się kilka rodzajów endoprotezoplastyki:

- **Endoproteza całkowita** to najczęstszy wariant. Wymienia się obie powierzchnie stawowe: panewkę oraz głowę kości udowej z trzpieniem osadzonym w kanale kości udowej.

  ![Schemat endoprotezy biodra z panewką, głową i trzpieniem](https://commondir.4kprojekt.pl/media/articles/aec92d41ac3244ee9b58d15bb8d1c71c.jpg)

- **Endoproteza częściowa (połowicza)** zastępuje tylko głowę i szyjkę kości udowej. Stosuje się ją głównie u starszych pacjentów po złamaniu szyjki kości udowej.

- **Kapoplastyka** polega na pokryciu głowy kości udowej metalową „czapą”. Wykonuje się ją rzadko, u wybranych, młodszych pacjentów.

  ![Ortopeda omawiający wynik RTG biodra z pacjentem przed operacją](https://commondir.4kprojekt.pl/media/articles/39734e9c8a6f4d39b1c8d8a38b8ac379.jpg)

Elementy endoprotezy mocuje się na kilka sposobów:

- **mocowanie cementowe:** elementy wkleja się za pomocą specjalnego cementu kostnego,

  ![Pacjent wykonujący pierwsze kroki z balkonikiem po operacji biodra](https://commondir.4kprojekt.pl/media/articles/f47e3ddc654f4b1a94d98adad1d79919.jpg)

- **mocowanie bezcementowe:** kość wrasta w porowatą powierzchnię implantu,

- **mocowanie hybrydowe:** połączenie obu metod.

  ![Fizjoterapeuta uczący pacjenta wchodzenia po schodach o kulach](https://commondir.4kprojekt.pl/media/articles/476025a7cd6e44aebe4e8e952c1ad0b9.jpg)

Wybór zależy od jakości tkanki kostnej, wieku pacjenta i oceny operatora. Nie ma jednego rozwiązania dla wszystkich.

Operacją biodra bywają też inne zabiegi: artroskopia biodra (np. w konflikcie udowo-panewkowym), zespolenie złamania czy osteotomia. Dalej skupiamy się jednak na endoprotezoplastyce.

## Kiedy endoproteza biodra? Wskazania

Najczęstsze wskazania to:

- zaawansowana choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego (koksartroza),

- jałowa martwica głowy kości udowej,

- złamanie szyjki kości udowej, zwłaszcza u osób starszych,

- dysplazja stawu biodrowego prowadząca do wtórnych zmian zwyrodnieniowych,

- reumatoidalne zapalenie stawów i inne choroby zapalne,

- zmiany pourazowe.

Początki choroby i możliwości leczenia przed operacją opisuje artykuł o [zmianach zwyrodnieniowych stawu biodrowego (koksartrozie)](https://cmgamma.pl/baza-wiedzy/koksartroza-coxartroza/).

### Obraz RTG nie wystarczy do decyzji o operacji

O operacji nie decyduje sam opis zdjęcia. Kwalifikacja opiera się na połączeniu objawów, badania i obrazu RTG stawu biodrowego. Zwykle rozważa się ją, gdy mimo co najmniej kilku miesięcy właściwego leczenia zachowawczego (ćwiczeń, redukcji masy ciała, leków przeciwbólowych) występują sygnały takie jak:

- ból budzi ze snu lub utrzymuje się w spoczynku,

- dystans marszu skraca się do kilkuset metrów,

- zakładanie skarpet i butów lub wsiadanie do samochodu sprawia trudność,

- leki przeciwbólowe są potrzebne codziennie,

- pojawia się utykanie i zaburzenia chodu, które przeciążają kręgosłup i drugie biodro.

Przeciwwskazaniem bywają m.in. aktywne zakażenie, ciężki niewyrównany stan ogólny czy poważne zaburzenia krążenia w kończynie. Ocenia je lekarz podczas kwalifikacji.

## Jak przygotować się do operacji biodra?

Kwalifikacja zaczyna się od konsultacji ortopedycznej z badaniem i zdjęciem RTG. W Warszawie konsultacje ortopedyczne i diagnostykę obrazową stawu biodrowego prowadzi m.in. [Centrum Medyczne Gamma](https://cmgamma.pl/) na Żoliborzu i Mokotowie. Poniższa lista porządkuje przygotowania w czasie. Szczegółowe zalecenia zawsze przekazuje ośrodek wykonujący zabieg.

| Kiedy | Co zrobić |
| --- | --- |
| 6-8 tygodni przed | wizyta u stomatologa i leczenie ognisk zapalnych w jamie ustnej; wyleczenie zmian skórnych, ran i grzybicy w okolicy operowanej; kontrola infekcji układu moczowego; rozpoczęcie ćwiczeń przedoperacyjnych; rzucenie palenia |
| 2-4 tygodnie przed | badania zlecone przez ośrodek (zwykle morfologia, układ krzepnięcia, grupa krwi, elektrolity, glukoza, badanie moczu, EKG, czasem RTG klatki piersiowej); konsultacja anestezjologiczna; ustalenie z lekarzem, czy i kiedy odstawić leki przeciwkrzepliwe, przeciwpłytkowe lub niektóre leki przeciwcukrzycowe |
| 1-2 tygodnie przed | przygotowanie mieszkania i organizacja pomocy; nauka chodzenia o kulach, jeszcze przed zabiegiem |
| Dzień przed | stosowanie się do zaleceń dotyczących postu i kąpieli; spakowanie dokumentów medycznych, listy leków, kul i wygodnego obuwia z zapiętkiem |

### Przygotowanie mieszkania

- usuń dywaniki, progi i kable z ciągów komunikacyjnych,

- przygotuj nasadkę podwyższającą sedes i krzesło z podłokietnikami, na którym siedzisko jest wyżej niż kolana,

- miej pod ręką chwytak, łyżkę do butów z długą rączką i matę antypoślizgową pod prysznic,

- zadbaj o nocne oświetlenie drogi do łazienki,

- rzeczy codziennego użytku przełóż na wysokość między biodrami a ramionami.

### Termin operacji a pora roku

Planując termin, warto wziąć pod uwagę sezon. W pierwszych tygodniach po operacji pacjent porusza się o kulach. Oblodzone chodniki zimą zwiększają wtedy ryzyko upadku. Jeśli zabieg wypada w miesiącach zimowych, z wyprzedzeniem zorganizuj zakupy, transport na wizyty kontrolne i rehabilitację.

### Pytania, które warto zadać chirurgowi

1. Jakim dostępem operacyjnym zostanie wykonany zabieg i jakie ograniczenia ruchowe z tego wynikają?

2. Jaki sposób mocowania endoprotezy jest planowany i dlaczego?

3. Od kiedy będę mógł w pełni obciążać operowaną nogę?

4. Jak długo potrwa profilaktyka przeciwzakrzepowa?

5. Kiedy wizyta kontrolna i zdjęcie szwów lub klamer?

6. Kto poprowadzi rehabilitację po wypisie i jak ją zorganizować?

## Jak wygląda operacja endoprotezy biodra?

1. **Przyjęcie do szpitala.** Weryfikacja wyników, oznaczenie operowanej strony, rozmowa z anestezjologiem i podpisanie zgód.

2. **Znieczulenie.** Najczęściej stosuje się znieczulenie podpajęczynówkowe („od pasa w dół”), często z lekkim uspokojeniem. Znieczulenie ogólne stosuje się rzadziej.

3. **Dostęp do stawu.** Chirurg dociera do stawu dostępem tylno-bocznym, bocznym lub przednim. Dostępy różnią się drogą dotarcia do stawu i zaleceniami po zabiegu.

4. **Wymiana stawu.** Chirurg usuwa zniszczoną głowę kości udowej, przygotowuje panewkę i osadza jej sztuczny odpowiednik. Następnie przygotowuje kanał kości udowej, wprowadza trzpień i zakłada głowę endoprotezy.

5. **Kontrola i zamknięcie rany.** Sprawdza się stabilność stawu i długość kończyny, po czym zamyka się ranę.

### Ile trwa operacja endoprotezy biodra?

Sam zabieg trwa zwykle od 1 do 2 godzin. Razem z przygotowaniem, znieczuleniem i pobytem na sali pooperacyjnej pacjent spędza poza salą chorych kilka godzin.

W Szpitalu CM Gamma w Warszawie endoprotezoplastyka stawu biodrowego jest jednym z wykonywanych zabiegów ortopedycznych. Stosuje się tam dostępy tylno-boczny, boczny i przedni, a pobyt w szpitalu trwa zwykle 2-3 dni. Szczegółowe [informacje o endoprotezoplastyce stawu biodrowego](https://cmgamma.pl/specjalizacja/proteza-biodra/) w tym ośrodku obejmują m.in. rodzaje znieczulenia i przebieg wczesnej rehabilitacji.

## Pierwsze dni po zabiegu

| Kiedy | Czego się spodziewać |
| --- | --- |
| Dzień operacji | pionizacja, a często pierwsze kroki z balkonikiem, zwłaszcza po dostępie przednim; leczenie bólu kilkoma lekami naraz; ćwiczenia oddechowe i „pompka mięśniowa” stóp |
| 1. doba | chodzenie z balkonikiem lub kulami, samodzielne dotarcie do toalety, ćwiczenia izometryczne |
| 2.-3. doba | nauka wchodzenia po schodach, samodzielne wstawanie z łóżka i krzesła, nauka ćwiczeń domowych |
| Wypis | gdy pacjent bezpiecznie chodzi, ból jest kontrolowany, a rana goi się prawidłowo |

### Pierwsze tygodnie w domu

- **Kule:** zwykle przez 4-6 tygodni; zakres obciążania określa operator.

- **Profilaktyka przeciwzakrzepowa:** po endoprotezoplastyce biodra trwa zazwyczaj kilka tygodni, najczęściej około 5.

- **Szwy lub klamry:** usuwa się je zwykle około 10.-14. dnia.

- **Kontrola ortopedyczna:** najczęściej około 6 tygodni po zabiegu, z kontrolnym zdjęciem RTG.

To, jak długo nie wolno się schylać, zależy od dostępu operacyjnego. Szczególnie po dostępie tylnym w pierwszych tygodniach unika się:

- zginania biodra powyżej kąta prostego,

- zakładania nogi na nogę,

- skręcania operowanej nogi do wewnątrz,

- siadania na niskich siedziskach.

Te ruchy zwiększają ryzyko zwichnięcia endoprotezy.

**Typowe i zwykle niegroźne są:**

- obrzęk uda i podudzia,

- siniak schodzący nawet do kolana,

- uczucie ciepła w okolicy rany przez kilka tygodni,

- stan podgorączkowy w pierwszych dobach.

**Pilnego kontaktu z lekarzem wymagają:**

- gorączka powyżej 38°C po kilku dniach od zabiegu,

- wyciek z rany lub narastające zaczerwienienie,

- ból i obrzęk łydki,

- duszność,

- nagły ból z nienaturalnym ustawieniem nogi.

## Powrót do aktywności i trwałość endoprotezy

- **Prowadzenie samochodu:** zwykle po około 6 tygodniach, po zgodzie lekarza.

- **Praca biurowa:** najczęściej po 4-8 tygodniach.

- **Praca fizyczna:** po około 3 miesiącach.

- **Sport:** zalecane są pływanie, rower i nordic walking. Bieganie i sporty złożone ze skoków zwykle się odradza.

Współczesne endoprotezy są trwałe. Analiza danych z międzynarodowych rejestrów endoprotez opublikowana w „The Lancet” w 2019 roku wykazała, że:

- około 89% endoprotez całkowitych biodra funkcjonuje po 15 latach,

- około 70% po 20 latach,

- około 58% po 25 latach.

Na trwałość implantu wpływają m.in. masa ciała, poziom aktywności i unikanie upadków.

## Najczęściej zadawane pytania

### **Czy endoproteza biodra to ciężka operacja?**

To duży zabieg ortopedyczny, ale dobrze poznany i rutynowo wykonywany. Większość pacjentów wstaje już w dniu operacji lub następnego dnia.

### **Czy po operacji biodra bardzo boli?**

Ból pooperacyjny jest odczuwalny, ale leczy się go kilkoma lekami jednocześnie. Wielu pacjentów ocenia go jako mniej dokuczliwy niż ból zwyrodnieniowy sprzed operacji.

### **Ile dni po operacji biodra leży się w szpitalu?**

Zwykle 2-5 dni, zależnie od ośrodka, stanu pacjenta i postępów w chodzeniu.

### **Jak długo dochodzi się do siebie po operacji biodra?**

Samodzielność w codziennych czynnościach wraca zwykle w ciągu 6-12 tygodni. Pełna sprawność i siła mięśni to perspektywa 6-12 miesięcy.

---
Pełna wersja: https://medindex.pl/artykuly/operacja-biodra-wskazania-przygotowanie-przebieg-i-pierwsze-dni-po-zabiegu