Bezpłatne badania profilaktyczne z NFZ: kto może zrobić bilans zdrowia, mammografię i cytologię

Jakie programy opisuje Ministerstwo Zdrowia

Na stronie gov.pl Ministerstwo Zdrowia zbiera bezpłatne programy profilaktyczne. Są wśród nich bilans zdrowia osoby dorosłej, program profilaktyki chorób układu krążenia, badania przesiewowe raka jelita grubego, mammografia i cytologia.

Ta informacja ma charakter ogólny. O tym, które badanie jest właściwe w Twojej sytuacji, decyduje lekarz.

Bilans zdrowia „Moje zdrowie”

Program jest dla osób od 20. roku życia, bez górnej granicy wieku. Realizuje go przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej, do której jesteś zapisany. Osoby w wieku 20–49 lat mogą skorzystać nie częściej niż co 5 lat, a od 50. roku życia co 3 lata.

Bilans obejmuje kwestionariusz o stanie zdrowia, który można wypełnić w Internetowym Koncie Pacjenta lub aplikacji mojeIKP albo w przychodni, badania laboratoryjne oraz wizytę podsumowującą. Na niej omawia się wyniki, czynniki ryzyka i ustala Indywidualny Plan Zdrowotny. Zakres podstawowy badań wykonuje każdy pacjent, a zakres rozszerzony zależy od wieku, płci i wyniku ankiety.

Serce i naczynia: program ChUK

Program profilaktyki chorób układu krążenia jest skierowany do osób w wieku 35–65 lat bez rozpoznanej choroby układu krążenia. Nie mogły one korzystać z programu w ostatnich 5 latach ani z bilansu „Moje zdrowie” w ostatnich 12 miesiącach. Nie mogą też chorować na cukrzycę, przewlekłą chorobę nerek ani rodzinną hipercholesterolemię, a kwalifikację potwierdza lekarz POZ.

Uczestnik przechodzi wywiad zdrowotny oraz badania, między innymi pomiar ciśnienia, cholesterolu i glukozy. Skierowanie nie jest potrzebne, wystarczy zgłosić się do lekarza rodzinnego.

Mammografia i cytologia

Mammografia jest przeznaczona dla kobiet w wieku 45–74 lat, które nie miały badania w ciągu ostatnich dwóch lat. Wykonuje się ją bez skierowania.

W programie profilaktyki raka szyjki macicy mogą uczestniczyć kobiety w wieku 25–64 lat. Dostępne są dwa schematy: klasyczna cytologia co 3 lata albo test HPV HR z genotypowaniem co 5 lat. Przy dodatnim wyniku testu z tego samego materiału wykonuje się cytologię na podłożu płynnym. Badanie także jest bez skierowania, a zapisać można się przez centralną e-rejestrację w IKP lub aplikacji mojeIKP.

Kolonoskopia w programie przesiewowym

Badania przesiewowe raka jelita grubego są dla osób w wieku 50–65 lat. Mogą z nich skorzystać także osoby w wieku 40–49 lat, jeśli u najbliższych krewnych rozpoznano taki nowotwór. Warunkiem jest brak objawów sugerujących nowotwór jelita grubego i brak kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat. Badanie wykonuje się bez skierowania.

Co zrobić w praktyce

Zacznij od sprawdzenia w IKP lub w swojej przychodni, który program dotyczy Ciebie według wieku. Zapisy na cytologię i mammografię można zrobić elektronicznie, a informacje podaje też Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ pod numerem 800 190 590.

Jeśli masz niepokojące objawy, nie czekaj na termin badania przesiewowego. Skontaktuj się z lekarzem, a w nagłych sytuacjach zadzwoń pod numer 112 lub zgłoś się na SOR. Badania przesiewowe służą wykrywaniu zmian u osób bez objawów i nie zastępują diagnostyki.

Źródła

• Ministerstwo Zdrowia, Bezpłatne programy profilaktyczne, gov.pl: https://www.gov.pl/web/zdrowie/bezplatne-programy-profilaktyczne

Zdjęcie główne: National Cancer Institute / Unsplash, https://unsplash.com/photos/doctor-talking-to-patient-in-clinic-tl447mekwuQ (autor: https://unsplash.com/@nci)