Bezpłatna tomografia płuc dla palaczy: kto kwalifikuje się do nowego programu NFZ i kiedy ruszy

Co ruszyło i od kiedy

Narodowy Fundusz Zdrowia ogłosił we wrześniu 2026 r. we wszystkich województwach konkursy na realizatorów nowego programu profilaktyki raka płuca. Badaniem jest niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej (NDTK).

Fundusz wyłonił już pierwszych realizatorów i zawarł pierwsze umowy, obowiązujące od 1 października 2026 r. Pierwsi pacjenci będą mogli zgłosić się do programu w drugiej połowie października 2026 r. (komunikat z 2 października, korekta 6 października).

Kto może skorzystać

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia, opisanym przez NFZ, z programu skorzystają osoby:

• w wieku 55–74 lat z historią palenia co najmniej 20 paczkolat, które nadal palą lub przestały palić nie dawniej niż 15 lat temu,
• w wieku 50–74 lat z taką samą historią palenia i dodatkowymi czynnikami ryzyka.

NFZ nie wylicza w komunikacie listy dodatkowych czynników ryzyka, a odsyła do zakładki Profilaktyka na NFZ.

Jak policzyć paczkolata

Wskaźnik paczkolat oblicza się, mnożąc liczbę wypalanych dziennie paczek papierosów przez liczbę lat palenia. Jedna paczka (20 papierosów) dziennie przez 20 lat daje 20 paczkolat. Taki sam wynik to 2 paczki dziennie przez 10 lat.

Bez skierowania, bez limitu

Program jest bezpłatny i nie wymaga skierowania. Wystarczy zgłosić się do placówki, która ma kontrakt z NFZ na ten program. Świadczenia są nielimitowane, co oznacza, że Fundusz płaci za każde wykonane badanie.

Lista placówek ma się pojawić w wyszukiwarce NFZ Gdzie się leczyć, w zakładce programów profilaktycznych, z podziałem na województwa i bieżącymi aktualizacjami.

Gdzie program ruszy później

Pierwsze umowy podpisano w województwach świętokrzyskim, małopolskim i wielkopolskim. Kolejne konkursy są rozstrzygane, a NFZ chce zakontraktować co najmniej 32 placówki, nie wykluczając większej liczby.

W kilku województwach trzeba było ogłosić postępowania ponownie. Według NFZ program ruszy tam prawdopodobnie w listopadzie. Dotyczy to województw dolnośląskiego, opolskiego i podlaskiego, gdzie np. w opolskim jedyna placówka z pierwszego konkursu nie spełniła warunków.

Dlaczego to badanie wprowadzono

Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów z 2022 r. w Polsce odnotowuje się około 20,7 tys. nowych zachorowań na raka płuca rocznie, a z jego powodu umiera około 26 tys. osób, czyli ponad jedna piąta wszystkich zgonów nowotworowych. Z paleniem tytoniu związane jest 85–90 proc. zachorowań.

NFZ wskazuje, że rak płuca jest w Polsce najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych, głównie z powodu późnego wykrywania. Prognoza mówi o około 32,5 tys. zachorowań w 2029 r.

Źródła

NFZ: Pierwsze umowy podpisane. Rusza program profilaktyki raka płuca (2.10.2026, aktualizacja 6.10.2026) NFZ: Gdzie się leczyć, programy profilaktyczne

Zdjęcie: Vitaly Gariev / Unsplash